Περιοχές κ' Αξιοθέατα

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΧΙΜΑΡΑΣ – Η παλαιά πόλη της Χιμάρας, το Κάστρο (Μπαρμπακάς), αποτελεί από μόνο του ένα σημαντικό μνημείο που χρειάζεται άμεση προστασία για να μην υποστεί ανεπανόρθωτες φθορές. Κατοικείται ανελλιπώς από κατασκευής του, με σημάδια συνεχούς ανθρώπινης παρουσίας άνω των 3500 ετών και σημαντικά αξιοθέατα εντός. Εδώ συναντά κανείς πολλές Βυζαντινές εκκλησιές, ερειπωμένα αρχοντικά, πέτρινα μονοπάτια και φυσικά τα απομεινάρια από τα Κυκλώπεια τείχη με τούς γιγάντιους πελεκητούς τραπεζοειδείς ογκόλιθους, προϊστορικά σημάδια της γης του Φοίβου.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΚΑΣΣΟΠΙΤΡΑ – Βυζαντινή εκκλησία του 16ου αιώνα που βρίσκεται στη νότιο-δυτική πλευρά του κάστρου της Χιμάρας. Πήρε το όνομα της από την εικόνα της Παναγίας, που προερχόταν από την εκκλησία της Παναγίας της Κασσοπίτρας, στην Κασσιόπη της Βόρειας Κέρκυρας. Η εικόνα της εθεωρείτο θαυματουργή και σε περιόδους ανομβρίας οι Χιμαραίοι έβγαζαν σε λιτανεία την εικόνα ψέλνοντας, και κάθε φορά ύστερα από λίγο άρχιζε δυνατή βροχή. Η διακόσμηση περιλαμβάνει τοιχογραφίες που χρονολογούνται την ίδια περίοδο με την κατασκευή και ένα μοναδικό πέτρινο τέμπλο.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ – Βυζαντινή εκκλησία που βρίσκεται μέσα στα ελληνιστικά τείχη του κάστρου της Χιμάρας με ξεχωριστή και πλούσια αρχιτεκτονική. Το κτίριο είναι θεμελιωμένο πάνω σε αρχαίο κτίσμα που θεωρείται ότι ήταν ναός του Απόλλωνα. Εδώ βρέθηκε η αρχαιοελληνική επιγραφή "ΦΟΙΒΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΧΙΜΑΙΡΑΝ ΕΠΟΛΙΣΕΝ", δηλαδή: O Φοίβος Απόλλων ίδρυσε την πόλη της Χίμαιρας. Εμπρός από το ερειπωμένο κτίριο της επισκοπής, στις δυο πλευρές της εισόδου, κοσμεί ανάγλυφος μαρμάρινος Βυζαντινός δικέφαλος αετός με ένα αυτοκρατορικό στέμμα σε κάθε κορυφή του.

ΟΙΚΙΑ ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΥ – Το παλαιό αρχοντικό της οικογένειας Σπυρομήλιου που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Χιμάρας.

Ο Σπύρος Σπυρομήλιος γεννήθηκε το 1864 στη Χιμάρα και ήταν αξιωματικός της Ελληνικής Χωροφυλακής. Στις 5 Νοεμβρίου 1912, και ενώ βρίσκονταν στην Κέρκυρα, του δόθηκε εντολή ν’ αποβιβαστεί στην Χειμάρρα. Με 2.000 εθελοντές κυρίως Χιμαραίους αλλά και αρκετούς Κρητικούς απελευθέρωσαν την πόλη και τις γύρο περιοχές. Η Ελλάδα με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων

υποχρεώθηκε ν’ αποσύρει τον στρατό της από την Βόρειο Ήπειρο. Ο Σπυρομήλιος όμως, στις 9 Φεβρουαρίου 1914, δεν εκτέλεσε την διαταγή της αποχώρησης και ανακήρυξε την αυτονομία της περιοχής. Αργότερα εξελέγη βουλευτής στο Ελληνικό Κοινοβούλιο κι ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα και την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Χιμάρα. Αποστρατεύθηκε το 1926 με το βαθμό του Συνταγματάρχη. Πέθανε στην Αθήνα το Μάιο του 1930.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΠΑΝΤΕΣ –Η Εκκλησία χτίστηκε με την προτροπή του Κοσμά του Αιτωλού, περί το 1775, στην είσοδο του Κάστρου. Ο Πατροκοσμάς πηγαίνοντας στη Χιμάρα είδε ότι η κάθε οικογένεια είχε τη δικιά της εκκλησία, απαριθμούσαν ήδη 150 και οι κάτοικοι εκκλησιάζονταν χωριστά. Οι παλαίοι λένε πως της Κυριακές και τις γιορτές ηχούσαν 300 καμπάνες στο χωρίο. Ο Άγιος πάταξε και θέλοντας να τους μονιάσει, τους προέτρεψε να χτίσουν μία για όλους τους αγίους και τους έπεισε να πηγαίνουν όλοι μαζί στην εκκλησία. Τα χρόνια του κομμουνισμού, η εκκλησία των Αγίων Πάντων έγινε αποθήκη της κοοπερατίβας και υπέστη σοβαρές ζημιές και καταστροφές στο εσωτερικό της. Επισκευασμένη πλήρως,σήμερα λειτουργεί και πάλι ως η μεγαλοπρεπής μητρόπολη της Χιμάρας.

ΑΚΡΟΚΕΡΑΥΝΙΟΣ ΣΧΟΛΗ – Το Ελληνικό σχολείο της Χιμάρας χτίστηκε την ίδια περίοδο με τους Αγίους Πάντες και βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του όταν ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ορμήνευσε τους κατοίκους να μην χτίσουν άλλες εκκλησίες αλλά σχολεία. Μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο το καθεστώς της Αλβανίας έκλεισε το σχολείο και απαγόρευσε οποιαδήποτε διδασκαλία της ελληνικής γλωσσάς. Μετά από πολλά χρόνια προσπαθειών και μετά από απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ, ένα ελληνικό ιδιωτικό σχολείο στη Χιμάρα άνοιξε στις 5 Μαΐου 2006, σχεδόν 60 χρόνια αργότερα. Η Ακροκεραύνιος Σχολή σήμερα λειτουργεί ξανά για τους αυτόχθονες κατοίκους της.

ΜΟΝΗ ΑΘΑΛΙΩΤΙΣΣΑΣ – Στην πλαγιά του βουνού πάνω από την Χιμάρα υπάρχει το παλαιό μοναστήρι της Παναγίας της Αιθαλιώτισσας. Το Αθάλη όπως το λένε αλλέως η κάτοικοι είναι τόπος προσκυνήματος στη Μεγαλόχαρη. Η εκκλησία και το μοναστήρι χτίστηκε το 1795 και έχει αρκετά κτίσματα στον περίβολο της. Η Παναγία η Αιθαλιώτισσα γιορτάζει το Δεκαπενταύγουστο όπου γίνεται και το μεγάλο πανηγύρι από τους Χιμαραίους που μαζεύονται εκεί για να γιορτάσουν. Η πόλη της Χιμάρας από εκεί πάνω απλώνεται κυριολεκτικά στα πόδια σας και η θέα είναι κάτι παραπάνω από μαγευτική. Η πρόσβαση είναι δυνατή μόνο με πεζοπορία.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ – Ανάμεσα στα χωριά Λίατες και Δρυμάδες, σε ένα λόφο με υπέροχη θέα στη θάλασσα, υπάρχει το Μοναστήρι του Αγίου Θεοδώρου, γνωστό για τα δεκάδες θαύματα στους πιστούς. Κτίστηκε τον 14ο αιώνα πάνω από αρχαίο ναό του θεού Δία και της θεάς του κυνηγιού Άρτεμης, αλλά δεν ολοκληρώθηκε παρά σχεδόν 500 χρόνια αργότερα. Το 1946 νεκρώθηκε και στη συνέχεια έγινε στρατιωτικό φυλάκιο των Σοβιετικών και του αλβανικού στρατού. Σήμερα, ένας νέος ασφαλτοστρωμένος δρόμος οδηγεί στο απομονωμένο μοναστήρι.

ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΔΡΥΜΑΔΩΝ – Το μοναστήρι και η εκκλησία της Παναγίας στην κορυφή του χωριού των Δρυμάδων, κάτασπρο ξεχωρίζει για την χαρακτηριστική αρχιτεκτονική του. Είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής με βυζαντινό ξύλινο δάπεδο και με ένα μοναδικό νάρθηκα. Οι ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες του που εξακολουθούν να είναι σε καλή κατάσταση ανατέθηκαν από τον Αρχιεπίσκοπο Χειμάρρας και Δέλβινου Ιωάννη το 1781. Η παλιά εκκλησία της Μονής της Παναγίας με Βυζαντινού ρυθμού τρούλο χρονολογείται από τον 14ο αιώνα. Η πρόσβαση είναι δυνατή μόνο με πεζοπορία.

ΓΡΑΜΜΑΤΑ – Βόρεια της Παλάσσας, στο ομώνυμο ακρωτήριο, και στον παραπλήσιο κολπίσκο, στους βράχους της παραλίας υπάρχουν πάνω από 1500 χαραγμένες επιγραφές, όλες τους σε Ελληνική γραφή, γράμματα και σύμβολα. Η ονομασία «Γράμματα» του κόλπου είναι ξεκάθαρο πως σχετίζεται με τις επιγραφές. Η μελέτη των επιγράφων δείχνει ότι ο γαλήνιος όρμος δεν αποτελούσε μόνο καταφύγιο για τους ναυτιλλόμενους που κατέφευγαν εκεί για να γλιτώσουν από τις τρικυμίες αλλά ήταν ένα πραγματικός τόπος προσκυνήματος και λατρείας των Διόσκουρων (> Διός+Κούροι), τα δίδυμα παιδιά του Δία, προστάτες των ναυτικών και των καραβιών. Οι επιγραφές ανήκουν στους τελευταίους αιώνες π.Χ. και στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ο τύπος "Εμνήσθη παρὰ τοῖς Διοσκόροις"..... και ακολουθούν τα ονόματα στη γενική: αυτό αποδεικνύει ότι οι ταξιδιώτες δεν έκαναν τυχαία την επίσκεψη στα Γράμματα, αλλά είχε μετατραπεί σε τόπο προσκυνήματος. Όρμος με την ονομασία «Γράμματα» υπάρχει και στη Σύρο όπου και εκεί έχουν βρεθεί παρόμοιες επιγραφές στα βράχια, αλλά μεταγενέστερες. Η πρόσβαση στον όρμο Γράμματα είναι δυνατή μόνο από θαλάσσης.

ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΑ- Μια από τις πολλές επιγραφές στα Γράμματα αφιερωμένη στους Διόσκουρους. Οι Διόσκουροι (>Διός+Κούροι), ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης, ήταν δίδυμα παιδιά του Δία και της Λήδας και αδέρφια της ωραίας Ελένης. Ήταν θεοί του φωτός και για τους Έλληνες προσωποποιούσαν την εντιμότητα, την τόλμη, την ευγένεια, τη γενναιοψυχία και την αρετή. Ήταν προστάτες των καραβιών και των ναυτικών. Έχοντας μεγαλώσει στην αυλή του βασιλιά της Σπάρτης Τυνδάρεω ήταν ιδιαίτερα σημαντικοί για τους Σπαρτιάτες, οι οποίοι τους είχαν συνδέσει με τον σπαρτιάτικο θεσμό της διπλής βασιλείας όπου τους λάτρευαν και τους τιμούσαν σαν Θεούς Προστάτες. Όταν βάδιζαν να συναντήσουν τον εχθρό τραγουδούσαν παιάνα προς τιμή τους. Ο μύθος λέει ότι κάποτε

βρήκαν καταφύγιο σε θαλάσσια σπηλιά του όρμου και εκεί σε μικρό ιερό λατρεύτηκαν από την αρχαιότητα. Οι ιστορικές αναφορές κάνουν λόγο για ένα εντυπωσιακό σπήλαιο λατρείας με πολυάριθμες επιγραφές που σχετίζονται με την ναυσιπλοΐα και την εύπλοια.

ΚΑΣΤΡΟ ΠΑΝΟΡΜΟΥ (ΠΑΛΕΡΜΟ) – Νότια της Χιμάρας σε μία μικρή χερσόνησο μέσα στον κλειστό και ασφαλή ομώνυμο όρμο βρίσκεται το κάστρο του Πανόρμου. Ένα φυσικό φρούριο που οι ντόπιοι το λένε απλά Καστρί. Πιστεύεται λανθασμένα ότι είναι κατασκευασμένο στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Αλί Πασά των Ιωαννίνων, στην πραγματικότητα όμως το κάστρο είναι χτισμένο στα σχέδια ενός Γάλλου στρατιωτικού αρχιτέκτονα, στα ερείπια ενός κατά πολύ αρχαιότερου φρουρίου του 1453 και στη θέση ενός παλαιότερου μοναστηρίου που υπήρχε εκεί σύμφωνα με την περιγραφή του Άγγλου περιηγητή Λήκ. Έχει το ίδιο τριγωνικό σχήμα με κυκλικούς πύργος με το βενετικό φρούριο του Βιβαρίου στο Βουθρωτό, πιθανότατα ιδίας περιόδου. Στην είσοδο του φρουρίου, ο Αλί Πασάς έδωσε εντολή να τοποθετηθεί μια πέτρινη πλάκα με ένα ποίημα προς τιμήν του, σκαλισμένο στην δημοτική γλώσσα. Σήμερα διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά...και ιστορικά μνημεία της περιοχής μας.

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ - Κοντά στον λαιμό της χερσονήσου, στην αρχή του ισθμού του Παλέρμου, βρίσκεται μια μικρή εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλα. Η εκκλησία αυτή συνδέεται με διάφορες ιστορίες και θρύλους με την κατασκευή του κάστρου. Χτίστηκε μετά από διαταγή του ιδίου του Αλί Πασά, προς αντικατάσταση εκείνης που γκρεμίστηκε για να κτιστεί το κάστρο. Παρά το γεγονός ότι ήταν μουσουλμάνος έδειχνε ιδιαίτερο σεβασμό στα ιερά μνημεία γι’ αυτό διέταξε να ξαναχτιστεί το εκκλησάκι που κατέστρεψε έξω από την χερσόνησο. Άλλη μια μικρή εκκλησία, αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο, εβρίσκετο στον ισθμό του Πανόρμου. Μόνο τα ερείπια θυμίζουν πλέον την ύπαρξή του..

ΠΑΛΑΙΟ ΚΗΠΑΡΟ (ΑΝΩ ΚΗΠΑΡΟ)– Ψηλά στο βουνό σε απόκρημνη θέση βρίσκεται το Παλαιό Κηπαρό, ένα πραγματικό μουσείο τοπικής αρχιτεκτονικής με υπέροχα παλαιά σπίτια και εκκλησίες. Όλο το χωριό είναι ένα αξιοθέατο. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική, τα λιθόστρωτα δρομάκια, τα μοναστήρια και οι παλαιές εκκλησίες συνθέτουν μια μαγευτική εικόνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κτητορικές επιγραφές διαφόρων οικιών.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ – Στο Κάτω Κηπαρό, λευκό και ανακαινισμένο το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου με τον ομώνυμο ναό κατασκευάστηκε γύρο στα 1730. Το επιβλητικό ξύλινο εικονοστάσι όπου είναι χαραγμένοι άγγελοι και φύλλα αγκάθι αποτελούν τεράστιο πολιτιστικό πλούτο για το χωριό, δυστυχώς όμως έχει πέσει πολλές φορές θύμα αρχαιοκαπηλίας από διαφόρους επίδοξους και τους λεγόμενους «φύλακες των πολιτιστικών έργων».

ΚΑΣΤΡΟ ΣΟΠΩΤΟΥ– Κοντά στο χωριό Μπόρσι, στην κορυφή του λόφου βρίσκονται τα ερείπια του κάστρου του Σοπωτού. Είναι ένα φρούριο της Ελληνιστικής και Βυζαντινής εποχής, σε ύψος 250 μ και απόσταση 3 χλμ. από τη θάλασσα. Πήρε το όνομα του από το λόφο στον οποίο βρίσκεται (Σοποτό σημαίνει τόπος με τρεχούμενα νερά, πηγές). Αρχικά κτίστηκε τον 4ο-3ο αιώνα π.Χ. αλλά λόγο των εκτεταμένων καταστροφών που είχε υποστεί ξαναχτίστηκε το Μεσαίωνα οπότε και πήρε το σημερινό του όνομα. Στην αρχαιότητα η περιοχή λεγόταν Μαιάνδρεια. Στο λόφο, ανασκαφές έφεραν στο φως αρκετά ευρήματα από την αρχαία αυτή πόλη όπως οχυρώσεις

του 4ου αιώνα π.Χ, αρκετές κατοικίες αλλά και τη νεκρόπολη της αρχαίας Μαιάνδρειας με απλούς και μνημειακούς τάφους με κυλινδρικούς θόλους και πληθώρα κεραμικών, αμφορείς, σκύφους και λόγχες. Ανάμεσα τους ένα σιδερένιο σύμβολο της αστραπής και δυο χρυσά φύλλα ελιάς. Τα ευρήματα χρονολογούνται περίπου στα χρόνια 280-275 π.Χ. Η πρόσβαση είναι δυσχερής και είναι δυνατή μόνο με πεζοπορία.